Lớp 4A của Hà làm tờ báo tường chào năm học mới. Mỗi bạn góp sức một vẻ. Minh viết chữ đẹp nên được giao kẻ dòng tiêu đề. Thảo nhỏ nhắn, ít nói nhưng vẽ rất khéo, bạn vẽ một cây phượng đỏ rực ở góc báo. Tuấn hay pha trò, cậu viết một mẩu chuyện vui khiến ai đọc cũng bật cười. Hà thì lo lắng, vì thấy mình chẳng có tài gì nổi bật. Đến lúc dán bài, các bạn lúng túng không biết xếp sao cho đẹp. Hà xin thử, rồi sắp từng bài thật cân đối, gọn gàng. Cô giáo khen tờ báo đẹp nhất trường. Hà mỉm cười: hoá ra ai cũng có một chỗ đứng riêng.

Mai và Thu là hai chị em nhưng chẳng giống nhau chút nào. Mai thích đọc sách, có thể ngồi hàng giờ bên cửa sổ với một cuốn truyện. Thu thì không chịu ngồi yên, suốt ngày chạy nhảy ngoài sân với quả bóng. Có lần, Thu buồn vì ai cũng khen chị chăm chỉ, còn mình chỉ bị nhắc là nghịch. Tối hôm ấy, bà nội gọi Thu lại, chỉ vào hai chậu hoa trên bậc thềm: “Cháu xem, hoa hồng đẹp, hoa cúc cũng đẹp, mỗi loài một vẻ.” Cuối tuần, đội bóng của lớp Thu giành giải nhất nhờ cú sút của em. Cả nhà reo hò, chị Mai ôm chầm lấy em. Thu hiểu rằng mình cũng có điều đáng quý riêng.

Cô giáo giao cho tổ Hai của Lan bàn xem nên nuôi con gì ở góc thiên nhiên của lớp. Nam muốn nuôi một chú thỏ trắng vì thỏ hiền và dễ thương. Hằng lại thích cá vàng, bởi bể cá đặt bên cửa sổ trông rất mát mắt. Quân bảo thỏ cần chỗ rộng để chạy, lớp mình thì chật quá. Cuối cùng, cả tổ đồng ý nuôi cá vàng, Nam được giao thay nước mỗi sáng thứ Hai. Lan là tổ trưởng nên viết báo cáo gửi cô giáo. Bạn ghi rõ thời gian, địa điểm, tên những bạn tham gia và kết quả thảo luận. Đọc xong, cô khen tổ Hai biết lắng nghe ý kiến của nhau để chọn cách hay nhất.

Tuần này, lớp 4B quyên góp sách tặng thư viện của một trường vùng cao. Mỗi bạn góp sức theo một cách riêng. Khoa khoẻ nhất lớp, nhận việc bê những chồng sách nặng. Ngọc khéo tay, bọc lại từng cuốn bằng giấy màu và dán nhãn ngay ngắn. Phong ít nói nhưng viết chữ đẹp, cậu ghi tên sách vào sổ thật cẩn thận. Riêng Vy nghĩ ra một sáng kiến: mỗi cuốn sách kèm một tấm thiệp nhỏ có lời chúc gửi các bạn nhận sách. Ba ngày sau, lớp đã gom được hai trăm cuốn. Cô giáo nói: “Các em mỗi người một vẻ, nhưng khi chung tay thì việc gì cũng thành.”

Sáng Chủ nhật, lớp Hùng đi trải nghiệm ở một trang trại trồng rau. Vừa xuống xe, các bạn đã reo lên vì những luống cải xanh mướt trải dài. Cô chủ trang trại hướng dẫn cả lớp cách nhổ cỏ, tưới nước và hái rau. Hùng lúng túng cầm bình tưới, nước bắn ướt cả giày. Bạn Nga bật cười rồi chỉ cho Hùng cách nghiêng bình thật nhẹ. Đến trưa, mỗi bạn được mang về một bó rau do chính tay mình hái. Trên đường về, Hùng thấy mỏi chân nhưng rất vui. Cậu thầm nghĩ: hoá ra để có đĩa rau trên mâm cơm, người nông dân phải vất vả biết bao.

Một buổi chiều, Khôi thấy chiếc lá khô nổi trên chậu nước, còn viên sỏi thì chìm nghỉm. Cậu thắc mắc: vì sao vậy? Khôi liền gom thêm nắp chai, chiếc thìa, quả chanh, mẩu gỗ rồi lần lượt thả vào chậu. Mỗi lần thả, cậu đều ghi vào cuốn sổ nhỏ vật nào nổi, vật nào chìm. Bố đi làm về, thấy sàn nhà ướt nhẹp nhưng không mắng. Bố ngồi xuống, xem cuốn sổ và hỏi Khôi đã phát hiện được gì. Khôi đáp: “Vật to chưa chắc đã chìm đâu bố ạ, quả chanh to mà vẫn nổi!” Bố xoa đầu con: “Con cứ tò mò như thế, sẽ còn khám phá nhiều điều thú vị.”

Hè năm nay, Na được theo bố mẹ về thăm làng chài của ông ngoại. Lần đầu nhìn thấy biển, Na sững sờ: biển rộng mênh mông, sóng xô vào bờ trắng xoá. Sáng sớm, ông dắt Na ra bãi cát xem thuyền về. Những chiếc thuyền đầy ắp cá tôm, các cô chú cười nói rộn ràng. Na nhặt được một vỏ ốc to, áp vào tai thì nghe như có tiếng sóng ì ầm bên trong. Buổi chiều, Na theo ông đi vá lưới. Ông dạy Na cách luồn sợi cước qua từng mắt lưới. Ngày về, Na cứ ngoái lại nhìn biển mãi. Na thương ông vất vả và nhớ làng chài da diết.

Nhà A Páo ở lưng chừng núi, cách trường hơn năm cây số. Mỗi sáng, khi gà gáy lần thứ ba, cậu đã đốt đuốc cùng mấy bạn trong bản lên đường. Mùa mưa, con suối đầu bản dâng nước đục ngầu, các bạn phải nắm tay nhau lội qua. Có hôm trượt chân, quần áo ướt sũng, A Páo vẫn không bỏ một buổi học nào. Đến lớp, cô giáo đã nhóm sẵn bếp lửa nhỏ để các bạn hơ tay cho ấm. Giờ ra chơi, A Páo hay mở cuốn từ điển cô cho mượn, tra những từ mới đọc được trong sách. Cậu mơ sau này trở thành thầy giáo, về dạy chữ cho các em nhỏ trong bản.

Bên bờ ao có Kiến Vàng và Dế Than sống cạnh nhau. Dế Than khoẻ mạnh, đôi càng mẫm bóng, suốt ngày đi dạo khoe giọng hát. Kiến Vàng bé tí nhưng chăm chỉ tha từng hạt thóc về tổ. Dế Than thường chê: “Cậu nhỏ thế thì làm được gì!” Một hôm, trời đổ mưa to, nước ao dâng ngập hang Dế Than. Dế ướt lướt thướt, run cầm cập. Kiến Vàng thấy vậy liền gọi bạn vào tổ mình trú tạm. Dế Than ngượng ngùng: “Mình từng chê cậu, vậy mà cậu lại giúp mình.” Kiến Vàng cười: “Bạn bè thì phải giúp nhau chứ!” Từ đó, hai bạn thân nhau, Dế Than còn chăm đi kiếm thức ăn cùng Kiến Vàng.

Hộp bút màu của Linh có mười hai cây. Mỗi tối, Linh lại ngồi bên bàn học, vẽ những điều em tưởng tượng. Em vẽ chị Mặt Trời đeo kính râm đi dạo trên biển. Em vẽ bác Mây xám ôm cái bụng đầy nước, ì ạch trôi qua cánh đồng. Em còn vẽ một ngôi nhà có đôi cánh, bay đến nơi nào trẻ em cần chỗ ở. Có lần, anh trai chê tranh của Linh kì cục, vì làm gì có nhà biết bay. Mẹ xem tranh rồi bảo: “Tranh của con lạ mà đẹp, vì con vẽ bằng cả trái tim.” Linh vui lắm. Em đặt tên bức tranh là Ngôi nhà bay và treo ngay trên đầu giường.

Ông nội Hoàng có đôi bàn tay rất khéo. Từ những ống trúc khô ngoài bờ rào, ông làm thành những cây sáo nhỏ. Ông chọn ống trúc thẳng, đều, rồi hơ lửa cho thật khô. Sau đó, ông dùng thanh sắt nung đỏ dùi sáu lỗ tròn dọc thân sáo. Các lỗ phải cách nhau vừa khít, nếu không tiếng sáo sẽ bị phô. Chiều chiều, ông ngồi ở hiên nhà thổi sáo. Tiếng sáo lúc trầm ấm như lời ru, lúc lại véo von như chim hót trên cành. Gió dừng lại lắng nghe, hàng tre ngoài ngõ cũng khẽ đung đưa. Hoàng mong mình sớm học được cách làm sáo để giữ lấy tiếng sáo của ông.

Chủ nhật, chị Thảo hướng dẫn Bin làm chiếc chong chóng giấy. Trước hết, hai chị em chuẩn bị một tờ giấy màu hình vuông, một chiếc kéo, một cái đinh ghim và một que tre nhỏ. Đầu tiên, chị gấp tờ giấy theo hai đường chéo rồi mở ra. Tiếp theo, chị cắt bốn đường từ bốn góc vào gần tâm. Sau đó, chị gập một nửa mỗi cánh vào giữa, dùng đinh ghim xuyên qua tâm và gắn vào đầu que tre. Cuối cùng, Bin cầm chiếc chong chóng chạy ra sân. Gió thổi, những cánh giấy xanh đỏ quay tít. Bin cười khanh khách, đòi làm thêm một chiếc tặng bạn.

Từ nhỏ, Tùng đã mê tháo lắp đồ vật. Chiếc đồng hồ hỏng, chiếc quạt cũ, chiếc đài của ông… món nào qua tay Tùng cũng được mở ra xem bên trong có gì. Có lần, cậu lắp sai, chiếc quạt quay ngược chiều, cả nhà được một trận cười. Tùng không nản, cậu mượn sách ở thư viện, đọc kĩ từng hình vẽ rồi kiên nhẫn làm lại. Năm lớp Bốn, Tùng làm được chiếc xe chạy bằng sức gió từ vỏ hộp sữa và nắp chai. Chiếc xe đoạt giải nhất cuộc thi sáng tạo của trường. Thầy hiệu trưởng khen Tùng chăm chỉ, kiên trì và ham học hỏi.

Nhi mơ lớn lên sẽ làm bác sĩ thú y. Ước mơ ấy bắt đầu từ một chiều mưa, khi em nhặt được chú mèo con bị thương ở chân, lông ướt sũng, kêu meo meo yếu ớt. Nhi lau khô cho mèo, nhờ mẹ băng chân rồi ủ nó trong chiếc hộp lót khăn bông. Mấy hôm sau, chú mèo đã chạy nhảy được. Bộ lông trắng muốt như bông, đôi mắt xanh biếc long lanh, cái đuôi dài cứ ngoe nguẩy theo chân em. Nhi đặt tên nó là Bông. Từ đó, em hay tìm đọc sách về cách chăm sóc con vật. Bố bảo muốn làm bác sĩ thú y thì phải học thật giỏi. Nhi gật đầu, tối nào cũng ngồi vào bàn học thật sớm.

Mai ao ước có một khu vườn nhỏ sau nhà. Em sẽ trồng một cây bưởi để Tết Trung thu có quả bày mâm cỗ. Em sẽ trồng một khóm hoa mười giờ, sáng nào cũng nở đỏ rực bên hiên. Góc vườn sẽ có một giàn mướp, hoa vàng tươi gọi ong bướm đến chơi. Mai còn muốn đào một cái ao nhỏ thả mấy chú cá cờ. Buổi chiều, em sẽ cùng em trai tưới cây, nghe chim chích choè hót trên cành. Nghe Mai kể, mẹ cười: “Ước mơ của con đẹp quá! Mùa hè này, mẹ con mình bắt đầu trồng những cây đầu tiên nhé!”

Giờ sinh hoạt lớp, cô giáo hỏi: “Nếu được làm nhà sáng chế, các em sẽ làm ra thứ gì?” Cả lớp háo hức giơ tay. Thu muốn làm chiếc ô biết tự che cho người đi đường lúc trời mưa. Kiên muốn chế ra cỗ máy biến rác thành phân bón cho cây. Ngọc rụt rè đứng lên, nói em muốn làm đôi giày giúp các cụ già đi lại không bị ngã. Cô giáo mỉm cười, khen các bạn có những ý tưởng thật đẹp vì đều nghĩ đến người khác. Cô dặn: muốn ước mơ thành sự thật, các em phải chăm học, chịu khó tìm tòi. Cả lớp vỗ tay rào rào, ai cũng thấy tự hào.

Tối thứ bảy, Nhung ngồi bên bàn học, viết thư cho Vy – cô bạn thân đã theo bố mẹ chuyển nhà đi xa. Đầu thư, Nhung ghi ngày tháng rồi viết: “Vy thân mến!” Nhung hỏi thăm sức khoẻ của Vy và cả nhà. Nhung kể ở quê, cánh đồng đã gặt xong, lũ trẻ thả diều suốt buổi chiều. Nhung còn khoe mình vừa được vào đội văn nghệ của trường và mơ sau này trở thành ca sĩ. Cuối thư, Nhung chúc Vy học giỏi, dặn bạn giữ gìn sức khoẻ và hẹn hè tới cùng đi bắt cua ngoài đồng. Viết xong, Nhung kí tên, gấp thư thật phẳng, bỏ vào phong bì.

Ông nội Lâm có một chú ngựa ô tên là Mực. Mực cao lớn, bộ lông đen bóng như được quét dầu, cái bờm dài bay phấp phới mỗi khi chạy. Ngày ngày, Mực kéo xe chở rau ra chợ cho ông. Con đường đất đỏ gồ ghề, Mực vẫn bước đều, tiếng vó gõ lộp cộp vui tai. Có lần, ông bị cảm, nằm mê man. Mực đứng trước cửa hí vang mãi, đến khi bác hàng xóm chạy sang mới chịu thôi. Nhờ vậy, ông được đưa đi khám kịp thời. Từ đó, Lâm càng quý Mực. Chiều nào em cũng cắt cỏ non, chải lông cho chú. Mực khẽ dụi đầu vào vai em như muốn nói lời cảm ơn.