Đọc hiểu truyện "Làng gốm bên sông" (chủ điểm Hương sắc trăm miền); kiến thức tiếng Việt: nhận biết câu ghép, liên kết câu bằng từ ngữ nối, cặp kết từ tăng tiến, câu ghép nguyên nhân – kết quả; phiếu in đọc thành tiếng và bài văn tả người.
✏️ Phần làm trên giấy — máy không chấm
Đề thật còn đọc thành tiếng (2đ), tập làm văn (10đ). Máy chỉ chấm phần làm trên máy (thang 10). Phần này in ra cho con làm, kèm đáp án mẫu và biểu điểm để bố mẹ chấm.
🖨 In phần viết + đáp án mẫuTập làm văn — gõ bài để cô chấm
Con viết bài vào máy, cô chấm theo biểu điểm (10đ) và ghi lời phê: 1 điều con làm tốt, 2 việc cần sửa, 1 câu gợi ý viết lại.
Bài đọc
Làng gốm bên sông
Nghỉ hè, Lan được bố đưa về thăm ông nội ở làng gốm bên sông Hồng. Vừa tới đầu làng, Lan đã thấy những lò gốm nhả khói, những chồng bát, chồng bình xếp cao trong sân.
Ông nội đã làm gốm hơn năm mươi năm. Ông ngồi bên bàn xoay, đôi bàn tay nhăn nheo nhẹ nhàng ôm lấy khối đất. Bàn xoay quay tít, khối đất cứ thế vươn cao, thắt lại, loe ra thành một chiếc bình thon thả.
– Ông ơi, cho cháu thử với!
Lan đặt tay lên khối đất. Bàn xoay vừa quay, đất đã méo xệch rồi đổ sụp. Lan thử lại mấy lần, chiếc bình vẫn méo. Cô bé phụng phịu định bỏ đi. Ông cười hiền:
– Ngày xưa ông cũng làm hỏng cả trăm cái mới nặn được một chiếc bình ra hồn. Đất cũng như người, phải kiên nhẫn với nó, cháu ạ.
Lan lại ngồi xuống, nặn đi nặn lại cả buổi chiều. Khi mặt trời lặn, trước mặt Lan là một chiếc cốc nhỏ, hơi lệch nhưng đứng vững. Ông đem chiếc cốc vào lò nung cùng mẻ gốm mới.
Hôm về, Lan mang theo chiếc cốc phủ men xanh ngọc. Cô bé đã hiểu vì sao người làng gốm yêu nghề của mình đến thế.
Nội dung đề thi
Danh sách câu hỏi
1
Làng gốm của ông nội Lan ở đâu?
Trắc nghiệm · 0,5 điểm
A.Ở ven biển miền Trung
B.Ở dưới chân núi đá
C.Ở giữa cánh đồng lúa
D.Ở bên bờ sông Hồng
💡 Xem đáp án & lời giải
Đáp án: Ở bên bờ sông Hồng
"Nghỉ hè, Lan được bố đưa về thăm ông nội ở làng gốm bên sông Hồng."
2
Ông nội Lan đã làm gốm được bao lâu?
Trắc nghiệm · 0,5 điểm
A.Hơn năm mươi năm
B.Gần mười năm
C.Hơn hai mươi năm
D.Tròn một trăm năm
💡 Xem đáp án & lời giải
Đáp án: Hơn năm mươi năm
"Ông nội đã làm gốm hơn năm mươi năm." Con số "trăm" trong bài là số chiếc bình ông làm hỏng ngày xưa, không phải số năm.
3
Khi Lan tự nặn lần đầu, chuyện gì đã xảy ra?
Trắc nghiệm · 0,5 điểm
A.Bàn xoay bị hỏng, không quay được
B.Khối đất méo xệch rồi đổ sụp
C.Khối đất khô cứng, không nặn được
D.Chiếc bình thon thả hiện ra ngay
💡 Xem đáp án & lời giải
Đáp án: Khối đất méo xệch rồi đổ sụp
"Bàn xoay vừa quay, đất đã méo xệch rồi đổ sụp."
4
Đến khi mặt trời lặn, Lan đã nặn được gì?
Trắc nghiệm · 0,5 điểm
A.Một chiếc bình thon thả giống của ông
B.Một chiếc cốc nhỏ, hơi lệch nhưng đứng vững
C.Một chiếc bát to để tặng bố mẹ
D.Một con trâu đất nhỏ xinh
💡 Xem đáp án & lời giải
Đáp án: Một chiếc cốc nhỏ, hơi lệch nhưng đứng vững
"Khi mặt trời lặn, trước mặt Lan là một chiếc cốc nhỏ, hơi lệch nhưng đứng vững."
5
Nối mỗi sự vật ở cột A với chi tiết tả nó trong bài ở cột B.
Nối cặp · 1 điểm
1.Những lò gốm
2.Đôi bàn tay của ông
3.Chiếc bình ông nặn
4.Bàn xoay
a.thon thả
b.nhả khói
c.quay tít
d.nhăn nheo, nhẹ nhàng ôm lấy khối đất
💡 Xem đáp án & lời giải
Đáp án: Những lò gốm → nhả khói · Đôi bàn tay của ông → nhăn nheo, nhẹ nhàng ôm lấy khối đất · Chiếc bình ông nặn → thon thả · Bàn xoay → quay tít
Chấm từng ý: mỗi ý đúng được một phần điểm của câu.
"Những lò gốm nhả khói" · "đôi bàn tay nhăn nheo nhẹ nhàng ôm lấy khối đất" · "một chiếc bình thon thả" · "Bàn xoay quay tít".
6
Vì sao Lan phụng phịu định bỏ đi?
Trắc nghiệm · 1 điểm
A.Vì ông không cho Lan ngồi vào bàn xoay
B.Vì trời đã tối mà bố giục Lan về nhà
C.Vì Lan thử mấy lần mà chiếc bình vẫn méo
D.Vì Lan thấy làm gốm bẩn tay nên không thích
💡 Xem đáp án & lời giải
Đáp án: Vì Lan thử mấy lần mà chiếc bình vẫn méo
Đề giấy: Vì sao Lan phụng phịu định bỏ đi? Viết câu trả lời của em.
Trả lời mẫu: Vì Lan thử nặn mấy lần mà chiếc bình vẫn méo, cô bé thấy nản nên định bỏ đi.
"Lan thử lại mấy lần, chiếc bình vẫn méo. Cô bé phụng phịu định bỏ đi." Ông vui vẻ cho Lan thử; bài không nói bố giục về hay Lan sợ bẩn tay.
7
Ông nói: “Đất cũng như người, phải kiên nhẫn với nó, cháu ạ.” Ông muốn khuyên Lan điều gì?
Trắc nghiệm · 1 điểm
A.Nên chọn loại đất thật tốt thì mới nặn được bình đẹp
B.Đất sét rất giống con người nên phải trò chuyện với nó
C.Làm việc gì cũng cần bền bỉ, đừng nản khi làm hỏng
D.Làm hỏng nhiều lần thì nên đổi sang việc khác dễ hơn
💡 Xem đáp án & lời giải
Đáp án: Làm việc gì cũng cần bền bỉ, đừng nản khi làm hỏng
Đề giấy: Qua lời ông “Đất cũng như người, phải kiên nhẫn với nó, cháu ạ.”, ông muốn khuyên Lan điều gì? Viết câu trả lời của em.
Trả lời mẫu: Ông khuyên Lan làm việc gì cũng phải kiên nhẫn, bền bỉ; làm hỏng thì làm lại, đừng nản lòng bỏ cuộc.
Ông kể ngày xưa ông làm hỏng cả trăm cái mới nặn được một chiếc bình: muốn làm được việc phải kiên nhẫn, không bỏ cuộc. "Như người" là cách so sánh, không phải bảo trò chuyện với đất.
8
Câu chuyện giúp em hiểu điều gì về những người làm nghề truyền thống?
Trắc nghiệm · 1 điểm
A.Họ kiên nhẫn, khéo tay và rất yêu nghề của mình
B.Họ làm nghề chỉ vì không tìm được việc khác
C.Nghề truyền thống dễ, ai nặn thử một lần cũng giỏi
D.Họ không muốn con cháu học theo nghề của mình
💡 Xem đáp án & lời giải
Đáp án: Họ kiên nhẫn, khéo tay và rất yêu nghề của mình
Đề giấy: Nếu được về thăm một làng nghề, em muốn học làm gì? Vì sao? Viết 2–3 câu.
Trả lời mẫu: Nếu được về thăm làng nghề, em muốn học làm nón lá. Em thích chiếc nón vì nó đẹp, gắn với quê hương và em muốn tự tay làm tặng bà.
Ông làm gốm hơn năm mươi năm, bàn tay khéo léo, kiên nhẫn dạy cháu; cuối bài Lan hiểu "vì sao người làng gốm yêu nghề của mình đến thế". Lan thử mấy lần còn hỏng nên nghề không hề dễ; ông vui lòng dạy cháu.
9
Câu nào dưới đây là câu ghép?
Trắc nghiệm · 1 điểm
A.Ông nội ngồi bên bàn xoay suốt cả buổi chiều.
B.Những chồng bát, chồng bình xếp cao trong sân.
C.Lan nặn đi nặn lại một chiếc cốc nhỏ.
D.Mẻ gốm mới ra lò, cả làng rộn ràng hẳn lên.
💡 Xem đáp án & lời giải
Đáp án: Mẻ gốm mới ra lò, cả làng rộn ràng hẳn lên.
"Mẻ gốm mới / ra lò, cả làng / rộn ràng hẳn lên": hai vế, mỗi vế có chủ ngữ – vị ngữ riêng → câu ghép. Ba câu còn lại mỗi câu chỉ có một cụm chủ ngữ – vị ngữ ("Những chồng bát, chồng bình" là một chủ ngữ gồm hai sự vật).
10
Hai câu sau liên kết với nhau bằng cách nào? “Hôm ấy trời mưa rất to. Tuy vậy, cả lớp vẫn đến dự buổi tập văn nghệ.”
Trắc nghiệm · 1 điểm
A.Lặp lại một từ ngữ
B.Dùng từ ngữ thay thế
C.Dùng một cặp kết từ
D.Dùng từ ngữ nối
💡 Xem đáp án & lời giải
Đáp án: Dùng từ ngữ nối
“Tuy vậy” đứng đầu câu sau, nối câu này với câu trước và cho biết ý trái ngược (mưa to mà vẫn đến dự): liên kết bằng từ ngữ nối. Hai câu không có từ nào được lặp lại hay thay thế; “Tuy vậy” chỉ là một từ ngữ nối ở câu sau, không phải cặp kết từ “tuy … nhưng” trong một câu ghép.
11
Chọn cặp kết từ thích hợp điền vào chỗ trống: “… ông nội nặn gốm rất giỏi … ông còn truyền nghề cho nhiều thanh niên trong làng.”
Trắc nghiệm · 1 điểm
A.Vì … nên
B.Nếu … thì
C.Không những … mà
D.Tuy … nhưng
💡 Xem đáp án & lời giải
Đáp án: Không những … mà
Đề giấy: Điền cặp kết từ thích hợp vào chỗ trống rồi cho biết các vế câu ghép có quan hệ gì: “… ông nội nặn gốm rất giỏi … ông còn truyền nghề cho nhiều thanh niên trong làng.”
Trả lời mẫu: Không những ông nội nặn gốm rất giỏi mà ông còn truyền nghề cho nhiều thanh niên trong làng. Hai vế có quan hệ tăng tiến (ý sau nâng cao thêm ý trước).
Vế sau có chữ "còn" và thêm một điều đáng quý nữa của ông → quan hệ tăng tiến, dùng "Không những … mà (còn)". "Vì … nên" (nguyên nhân – kết quả), "Nếu … thì" (điều kiện), "Tuy … nhưng" (tương phản) đều không hợp nghĩa.
12
Câu ghép nào dưới đây có các vế chỉ quan hệ nguyên nhân – kết quả?
Trắc nghiệm · 1 điểm
A.Tuy bàn xoay quay nhanh nhưng tay ông vẫn rất vững.
B.Nếu cháu kiên nhẫn thì cháu sẽ nặn được bình đẹp.
C.Ông nặn bình, còn Lan ngồi bên chăm chú xem.
D.Vì đất được nhào kĩ nên chiếc bình không bị nứt.
💡 Xem đáp án & lời giải
Đáp án: Vì đất được nhào kĩ nên chiếc bình không bị nứt.
Đề giấy: Đặt một câu ghép chỉ quan hệ nguyên nhân – kết quả nói về một việc em đã làm.
Trả lời mẫu: Vì em chăm tưới nước mỗi ngày nên chậu hoa trước nhà đã nở rất đẹp.
Cặp kết từ "Vì … nên": đất nhào kĩ (nguyên nhân) → bình không nứt (kết quả). "Tuy … nhưng" chỉ tương phản; "Nếu … thì" chỉ điều kiện – kết quả; câu có "còn" là hai việc diễn ra song song.