Đọc hiểu truyện "Chiếc ba lô của ông cố" (chủ điểm Tiếp bước cha ông); kiến thức tiếng Việt: nhận biết câu ghép, liên kết câu bằng lặp từ ngữ, từ đa nghĩa (nghĩa gốc – nghĩa chuyển), câu ghép chỉ quan hệ tương phản; phiếu in đọc thành tiếng và bài văn tả thầy cô.
✏️ Phần làm trên giấy — máy không chấm
Đề thật còn đọc thành tiếng (2đ), tập làm văn (10đ). Máy chỉ chấm phần làm trên máy (thang 10). Phần này in ra cho con làm, kèm đáp án mẫu và biểu điểm để bố mẹ chấm.
🖨 In phần viết + đáp án mẫuTập làm văn — gõ bài để cô chấm
Con viết bài vào máy, cô chấm theo biểu điểm (10đ) và ghi lời phê: 1 điều con làm tốt, 2 việc cần sửa, 1 câu gợi ý viết lại.
Bài đọc
Chiếc ba lô của ông cố
Trong ngăn tủ kính nhà Minh có một chiếc ba lô cũ đã bạc màu. Đó là kỉ vật của ông cố, người đã đi bộ đội từ năm mười tám tuổi.
Ngày giỗ ông cố, bố lấy chiếc ba lô ra lau bụi. Minh tò mò hỏi:
– Bố ơi, ba lô cũ thế sao nhà mình vẫn giữ ạ?
Bố mở ba lô, lấy ra một cuốn sổ nhỏ đã ố vàng. Trong sổ, ông cố chép những bài thơ, những lời dặn đồng đội và cả những dòng nhớ nhà. Có một trang ông viết: “Mai này hòa bình, các con được đến trường, thế là ông vui rồi.”
Bố kể, ông cố cùng đồng đội đã vượt bao con suối, bao đèo cao. Có những ngày đói, có những đêm mưa rừng lạnh buốt, nhưng ông chưa bao giờ nản.
Minh lặng đi. Cậu nhìn cuốn sổ, rồi nhìn sang chiếc cặp sách của mình. Cậu hiểu những ngày được học hành bình yên hôm nay là nhờ bao người như ông cố đã chiến đấu, hi sinh.
Tối đó, Minh mở vở, chép vào trang đầu lời dặn của ông cố. Cậu tự hứa sẽ học thật giỏi để xứng đáng với ông.
Nội dung đề thi
Danh sách câu hỏi
1
Chiếc ba lô cũ trong ngăn tủ kính là kỉ vật của ai?
Trắc nghiệm · 0,5 điểm
A.Của bố Minh khi còn đi học
B.Của ông cố, người đi bộ đội
C.Của một người bạn của ông cố
D.Của Minh khi mới vào lớp Một
💡 Xem đáp án & lời giải
Đáp án: Của ông cố, người đi bộ đội
"Đó là kỉ vật của ông cố, người đã đi bộ đội từ năm mười tám tuổi."
2
Ông cố của Minh đi bộ đội từ năm bao nhiêu tuổi?
Trắc nghiệm · 0,5 điểm
A.Mười lăm tuổi
B.Hai mươi tuổi
C.Hai mươi lăm tuổi
D.Mười tám tuổi
💡 Xem đáp án & lời giải
Đáp án: Mười tám tuổi
"…người đã đi bộ đội từ năm mười tám tuổi."
3
Trong cuốn sổ nhỏ, ông cố đã chép những gì?
Trắc nghiệm · 0,5 điểm
A.Bản đồ những con suối, con đèo ông đã đi qua
B.Bài thơ, lời dặn đồng đội và những dòng nhớ nhà
C.Tên những người bạn học cùng lớp với ông
D.Những bài toán ông giải trong lúc nghỉ chân
💡 Xem đáp án & lời giải
Đáp án: Bài thơ, lời dặn đồng đội và những dòng nhớ nhà
"Trong sổ, ông cố chép những bài thơ, những lời dặn đồng đội và cả những dòng nhớ nhà."
4
Theo lời bố kể, ông cố đã trải qua những gian khổ nào?
Trắc nghiệm · 0,5 điểm
A.Đi tàu biển nhiều ngày giữa sóng to gió lớn
B.Ở một mình trên đảo xa suốt nhiều năm liền
C.Làm việc trong nhà máy từ sáng sớm đến khuya
D.Vượt suối, vượt đèo, chịu đói và mưa rừng lạnh buốt
💡 Xem đáp án & lời giải
Đáp án: Vượt suối, vượt đèo, chịu đói và mưa rừng lạnh buốt
"Ông cố cùng đồng đội đã vượt bao con suối, bao đèo cao. Có những ngày đói, có những đêm mưa rừng lạnh buốt…"
5
Nối mỗi từ ngữ ở cột A với nội dung phù hợp trong bài ở cột B.
Nối cặp · 1 điểm
1.Chiếc ba lô
2.Cuốn sổ nhỏ
3.Ngày giỗ ông cố
4.Tối hôm đó
a.Minh chép lời dặn của ông vào vở
b.nhỏ, đã ố vàng
c.cũ, bạc màu, để trong tủ kính
d.bố lấy ba lô ra lau bụi
💡 Xem đáp án & lời giải
Đáp án: Chiếc ba lô → cũ, bạc màu, để trong tủ kính · Cuốn sổ nhỏ → nhỏ, đã ố vàng · Ngày giỗ ông cố → bố lấy ba lô ra lau bụi · Tối hôm đó → Minh chép lời dặn của ông vào vở
Chấm từng ý: mỗi ý đúng được một phần điểm của câu.
"Chiếc ba lô cũ đã bạc màu" trong ngăn tủ kính · "cuốn sổ nhỏ đã ố vàng" · "Ngày giỗ ông cố, bố lấy chiếc ba lô ra lau bụi" · "Tối đó, Minh mở vở, chép vào trang đầu lời dặn của ông cố".
6
Vì sao Minh lặng đi sau khi nghe bố kể chuyện?
Trắc nghiệm · 1 điểm
A.Vì Minh sợ bố trách mình làm bẩn chiếc ba lô
B.Vì Minh không hiểu những bài thơ trong cuốn sổ
C.Vì Minh xúc động, hiểu ơn hi sinh của những người như ông cố
D.Vì Minh mệt sau một ngày giỗ có nhiều khách
💡 Xem đáp án & lời giải
Đáp án: Vì Minh xúc động, hiểu ơn hi sinh của những người như ông cố
Đề giấy: Vì sao Minh lặng đi sau khi nghe bố kể chuyện? Viết câu trả lời của em.
Trả lời mẫu: Vì Minh xúc động khi hiểu rằng những ngày được học hành bình yên hôm nay là nhờ bao người như ông cố đã chiến đấu, hi sinh.
Ngay sau câu "Minh lặng đi", bài viết: "Cậu hiểu những ngày được học hành bình yên hôm nay là nhờ bao người như ông cố đã chiến đấu, hi sinh." Bài không nói Minh sợ bị trách hay mệt.
7
Dòng chữ “Mai này hòa bình, các con được đến trường, thế là ông vui rồi.” cho thấy ông cố mong muốn điều gì?
Trắc nghiệm · 1 điểm
A.Ông được trở về quê nhà làm ruộng như ngày trước
B.Thế hệ sau được sống trong hòa bình, được học hành
C.Các con cháu sau này đều trở thành bộ đội
D.Ông được đi học tiếp ở một ngôi trường lớn
💡 Xem đáp án & lời giải
Đáp án: Thế hệ sau được sống trong hòa bình, được học hành
Đề giấy: Dòng chữ “Mai này hòa bình, các con được đến trường, thế là ông vui rồi.” cho em biết ông cố mong muốn điều gì?
Trả lời mẫu: Ông cố mong đất nước hòa bình để con cháu đời sau được đến trường, được học hành; ông chiến đấu vì điều đó.
"Các con" là con cháu đời sau; ông vui khi đất nước hòa bình và các con được đến trường. Ông không nói về mong muốn cho riêng mình.
8
Câu chuyện nhắc nhở em điều gì?
Trắc nghiệm · 1 điểm
A.Nên cất kĩ đồ cũ trong tủ kính để trang trí nhà
B.Chỉ cần nhớ tới ông bà vào những ngày giỗ trong năm
C.Biết ơn thế hệ cha ông và cố gắng học tập thật tốt
D.Muốn học giỏi thì phải có một chiếc ba lô thật đẹp
💡 Xem đáp án & lời giải
Đáp án: Biết ơn thế hệ cha ông và cố gắng học tập thật tốt
Đề giấy: Câu chuyện nhắc nhở em điều gì? Em sẽ làm gì để thể hiện lòng biết ơn những người đã hi sinh vì đất nước? Viết 2–3 câu.
Trả lời mẫu: Câu chuyện nhắc em phải biết ơn những người như ông cố đã hi sinh cho em được học hành. Em sẽ chăm học, tham gia thắp hương ở nghĩa trang liệt sĩ và thăm hỏi các bà mẹ Việt Nam anh hùng.
Minh hiểu cuộc sống bình yên là nhờ cha ông hi sinh, nên chép lời dặn và hứa học giỏi "để xứng đáng với ông". Chiếc ba lô được giữ vì là kỉ vật, không phải để trang trí.
9
Câu nào dưới đây là câu ghép?
Trắc nghiệm · 1 điểm
A.Bố lấy chiếc ba lô ra lau bụi rồi mở ra xem.
B.Trong ngăn tủ kính có một chiếc ba lô đã cũ.
C.Minh và bố cùng đọc cuốn sổ nhỏ của ông cố.
D.Đường hành quân rất xa, đồng đội ông vẫn hát vang.
💡 Xem đáp án & lời giải
Đáp án: Đường hành quân rất xa, đồng đội ông vẫn hát vang.
"Đường hành quân / rất xa, đồng đội ông / vẫn hát vang": hai vế, mỗi vế có chủ ngữ – vị ngữ riêng → câu ghép. Câu "Bố lấy… rồi mở ra xem" có một chủ ngữ "Bố" làm hai việc; câu "Minh và bố cùng đọc…" có một chủ ngữ gồm hai người: đều là câu đơn.
10
Hai câu sau liên kết với nhau bằng cách nào? “Ông cố để lại một cuốn sổ nhỏ. Cuốn sổ đã ố vàng theo năm tháng.”
Trắc nghiệm · 1 điểm
A.Dùng một từ ngữ nối
B.Dùng từ ngữ thay thế
C.Dùng một cặp kết từ
D.Lặp lại một từ ngữ
💡 Xem đáp án & lời giải
Đáp án: Lặp lại một từ ngữ
Từ ngữ "cuốn sổ" ở câu đầu được lặp lại ở câu sau, nối hai câu với nhau: liên kết bằng cách lặp từ ngữ.
11
Từ “chân” trong câu nào dưới đây được dùng với nghĩa gốc?
Trắc nghiệm · 1 điểm
A.Đoàn quân dừng lại nghỉ dưới chân đèo.
B.Chiếc bàn học của em bị gãy một chân.
C.Ông cố bị thương ở chân trong một trận đánh.
D.Đàn cò trắng bay về phía chân trời xa.
💡 Xem đáp án & lời giải
Đáp án: Ông cố bị thương ở chân trong một trận đánh.
Nghĩa gốc của "chân" là bộ phận dưới cùng của cơ thể người hay động vật, dùng để đi, đứng: "bị thương ở chân". "Chân đèo", "chân bàn", "chân trời" là nghĩa chuyển (phần dưới cùng hoặc chỗ tiếp giáp của sự vật).
12
Câu ghép nào dưới đây có các vế chỉ quan hệ tương phản?
Trắc nghiệm · 1 điểm
A.Vì ông cố chăm viết nhật kí nên cuốn sổ kín chữ.
B.Tuy đường hành quân gian khổ nhưng ông chưa từng nản.
C.Nếu Minh chăm học thì ông cố sẽ rất vui lòng.
D.Bố kể chuyện, còn Minh ngồi lắng nghe chăm chú.
💡 Xem đáp án & lời giải
Đáp án: Tuy đường hành quân gian khổ nhưng ông chưa từng nản.
Đề giấy: Đặt một câu ghép có cặp kết từ chỉ quan hệ tương phản (tuy … nhưng hoặc mặc dù … nhưng).
Trả lời mẫu: Tuy bài toán rất khó nhưng em vẫn kiên trì giải đến cùng.
Gian khổ mà vẫn không nản: hai ý trái ngược → quan hệ tương phản, nối bằng "Tuy … nhưng". "Vì … nên" chỉ nguyên nhân – kết quả; "Nếu … thì" chỉ điều kiện – kết quả; câu có "còn" chỉ hai việc song song.