Ôn tập hình học và đo lường lớp 5 giữa kì 1: dạng bài thường thi + bài tập có đáp án
Phần hình học và đo lường thường chiếm khoảng 3 điểm trên 10, chỉ xoay quanh 4 việc: viết số đo thập phân, đổi km², ha, m², diện tích khu đất hình chữ nhật và thửa ruộng tính ra tạ, tấn thóc.
Giữa kì 1 lớp 5 thi gì ở phần hình học và đo lường?
Trong 1 tuần trước giữa kì 1, con ôn đúng 4 việc là đủ: viết số đo dưới dạng số thập phân (11/11 đề thật có), đổi km², ha, m² (10/11 đề), bài toán diện tích khu đất hình chữ nhật (10/11 đề, khoảng một nửa yêu cầu đổi ra héc-ta: 5/11) và bài thửa ruộng tính ra tạ, tấn thóc (4/11 đề). Hình tam giác, hình thang chưa thi vì con học sau giữa kì 1. Dưới đây là bảng đơn vị, 6 ví dụ giải từng bước, 10 bài tự luyện có đáp án và lịch ôn 7 ngày.
Onthi.app đã đọc 11 đề giữa kì 1 Toán 5 thật của 10 trường ở 6 tỉnh (năm học 2024-2025 và 2025-2026, sách Kết nối tri thức). Phần hình học và đo lường chiếm 2 đến 5 điểm, thường khoảng 3 điểm. Gần như toàn bộ là đổi đơn vị và bài diện tích hình chữ nhật trong thực tế; câu hình học thuần (đếm góc, góc đồng hồ) chỉ chiếm tối đa 0,5 điểm.
| Dạng bài | Số đề thật có dạng này | Điểm thường gặp |
|---|---|---|
| Viết số đo dạng số thập phân, đổi đơn vị (thường gộp 4 ý) | 11/11 đề | 1–2 điểm |
| Đổi km², ha, m² | 10/11 đề | 0,5–2 điểm |
| Bài toán diện tích hình chữ nhật thực tế (khu đất, vườn, ruộng) | 10/11 đề | 1–2 điểm |
| Thửa ruộng → sản lượng → tạ, tấn | 4/11 đề | 2 điểm |
| Chu vi hình chữ nhật biết tổng, hiệu → diện tích | 2/11 đề | 1–2 điểm |
| Đếm góc nhọn, đo góc (ôn lớp 4) | 2/11 đề | 0,5 điểm |
| Hình tam giác, hình thang | 0/11 đề | chưa thi |
Vì sao chưa có hình tam giác, hình thang? Theo sách Kết nối tri thức, đến giữa kì 1 con học xong: bài 8 Ôn tập hình học và đo lường (đổi đơn vị lớp 4, góc, song song, vuông góc, hình thoi), bài 12 Viết số đo đại lượng dưới dạng số thập phân, bài 15 Ki-lô-mét vuông, héc-ta và bài 16 Các đơn vị đo diện tích. Hình tam giác, hình thang, hình tròn học sau giữa kì 1 và thường vào đề cuối kì 1.
Lịch ôn 7 ngày, mỗi tối 20–30 phút
| Ngày | Ôn gì |
|---|---|
| 1 | Bảng đơn vị đo độ dài, khối lượng: đổi xuôi, đổi ngược |
| 2 | Viết số đo độ dài, khối lượng dưới dạng số thập phân |
| 3 | Bảng đơn vị đo diện tích: mỗi đơn vị ứng với 2 chữ số |
| 4 | Đổi km², ha, m² (cả hai chiều) |
| 5 | Chu vi, diện tích hình chữ nhật, hình vuông; bài khu đất ra héc-ta |
| 6 | Bài thửa ruộng ra tạ, tấn; bài biết tổng, hiệu của chiều dài và chiều rộng |
| 7 | Làm một đề giữa kì 1 có bấm giờ 40 phút, chữa lại câu sai |
Bảng đơn vị đo và quy tắc đổi
Ba bảng con cần thuộc
| Đại lượng | Từ lớn đến bé | Hai đơn vị liền nhau |
|---|---|---|
| Độ dài | km, hm, dam, m, dm, cm, mm | gấp, kém nhau 10 lần |
| Khối lượng | tấn, tạ, yến, kg, hg, dag, g | gấp, kém nhau 10 lần |
| Diện tích | km², hm² (ha), dam², m², dm², cm², mm² | gấp, kém nhau 100 lần |
Mấy mốc hay dùng: 1 km = 1 000 m; 1 tấn = 1 000 kg; 1 tạ = 100 kg; 1 m² = 100 dm² = 10 000 cm²; 1 ha = 10 000 m²; 1 km² = 100 ha = 1 000 000 m². Trong đời sống, «lạng» là hg (1 kg = 10 lạng), «cân» là kg.
Quy tắc đổi
- Đổi từ đơn vị lớn ra đơn vị bé: nhân (thêm chữ số 0 hoặc dời dấu phẩy sang phải).
- Đổi từ đơn vị bé ra đơn vị lớn: chia (dời dấu phẩy sang trái).
- Đơn vị diện tích: mỗi đơn vị ứng với 2 chữ số, nên dời dấu phẩy 2 chữ số cho mỗi bậc. Độ dài, khối lượng chỉ 1 chữ số mỗi bậc.
- Viết số đo hai đơn vị thành số thập phân: phần đơn vị bé viết sau dấu phẩy, thiếu chữ số thì thêm 0 cho đủ.
Ví dụ đổi xuôi (hai đơn vị → số thập phân)
- 3 m 45 cm = ? m. Vì 1 m = 100 cm nên 45 cm = 45/100 m = 0,45 m. Vậy 3 m 45 cm = 3,45 m.
- 8 tấn 25 kg = ? tấn. Vì 1 tấn = 1 000 kg nên 25 kg = 25/1000 tấn = 0,025 tấn. Vậy 8 tấn 25 kg = 8,025 tấn (sau dấu phẩy phải đủ 3 chữ số: 025).
- 6 m² 7 dm² = ? m². Vì 1 m² = 100 dm² nên 7 dm² = 7/100 m² = 0,07 m². Vậy 6 m² 7 dm² = 6,07 m² (không phải 6,7).
- 4 m² 15 cm² = ? m². Vì 1 m² = 10 000 cm² nên 15 cm² = 15/10000 m² = 0,0015 m². Vậy 4 m² 15 cm² = 4,0015 m².
Ví dụ đổi ngược (số thập phân → hai đơn vị)
- 15,08 tấn = 15 tấn ? kg. Phần thập phân 0,08 tấn = 0,08 × 1 000 = 80 kg. Vậy 15,08 tấn = 15 tấn 80 kg.
- 25,4 km = 25 km ? m. Phần thập phân 0,4 km = 0,4 × 1 000 = 400 m. Vậy 25,4 km = 25 km 400 m.
Ví dụ đổi km², ha, m²
- 2,3 km² = ? ha. 1 km² = 100 ha nên 2,3 × 100 = 230 ha.
- 8 km² 5 ha = ? ha. 8 km² = 800 ha, cộng 5 ha được 805 ha.
- 70 080 m² = ? ha ? m². 10 000 m² = 1 ha, 70 080 = 7 × 10 000 + 80. Vậy 70 080 m² = 7 ha 80 m².
- 4 500 m² = ? ha. 4 500 : 10 000 = 0,45 ha.
Chu vi, diện tích: công thức + 6 ví dụ có lời giải
Công thức (đã học ở lớp 3, lớp 4)
| Hình | Chu vi | Diện tích |
|---|---|---|
| Hình chữ nhật (chiều dài a, chiều rộng b) | (a + b) × 2 | a × b |
| Hình vuông (cạnh a) | a × 4 | a × a |
Hai lưu ý giữa kì 1 hay bẫy: chiều dài, chiều rộng phải cùng đơn vị trước khi nhân; đề hỏi «bao nhiêu héc-ta» thì tính ra m² rồi chia cho 10 000.
Ví dụ 1 – Khu đất ra héc-ta
Một khu đất hình chữ nhật có chiều dài 800 m, chiều rộng 500 m. Hỏi diện tích khu đất bằng bao nhiêu héc-ta?
- Diện tích khu đất là: 800 × 500 = 400 000 (m²)
- Đổi: 400 000 m² = 40 ha (vì 400 000 : 10 000 = 40).
- Đáp số: 40 ha.
Ví dụ 2 – Thửa ruộng ra tạ thóc
Một thửa ruộng hình chữ nhật có chiều dài 120 m, chiều rộng bằng 2/3 chiều dài. Cứ 100 m² thu hoạch được 60 kg thóc. Hỏi trên cả thửa ruộng thu được bao nhiêu tạ thóc?
- Chiều rộng thửa ruộng là: 120 × 2/3 = 80 (m)
- Diện tích thửa ruộng là: 120 × 80 = 9 600 (m²)
- Số thóc thu được là: 9 600 : 100 × 60 = 5 760 (kg)
- Đổi: 5 760 kg = 57,6 tạ (vì 1 tạ = 100 kg).
- Đáp số: 57,6 tạ thóc.
Ví dụ 3 – Biết chu vi và hiệu hai cạnh
Một mảnh vườn hình chữ nhật có chu vi 160 m, chiều dài hơn chiều rộng 20 m. Tính diện tích mảnh vườn.
- Nửa chu vi (tổng chiều dài và chiều rộng) là: 160 : 2 = 80 (m)
- Chiều dài là: (80 + 20) : 2 = 50 (m)
- Chiều rộng là: 80 − 50 = 30 (m)
- Diện tích mảnh vườn là: 50 × 30 = 1 500 (m²)
- Đáp số: 1 500 m².
Bẫy của dạng này: con lấy luôn 160 làm tổng hai cạnh. Phải chia đôi chu vi trước.
Ví dụ 4 – Hình vuông có chu vi bằng hình chữ nhật
Một hình vuông có chu vi bằng chu vi hình chữ nhật dài 15 cm, rộng 9 cm. Tính diện tích hình vuông.
- Chu vi hình chữ nhật là: (15 + 9) × 2 = 48 (cm)
- Cạnh hình vuông là: 48 : 4 = 12 (cm)
- Diện tích hình vuông là: 12 × 12 = 144 (cm²)
- Đáp số: 144 cm².
Ví dụ 5 – Lát gạch, đổi cm² ra m²
Người ta lát kín nền một căn phòng bằng 200 viên gạch hình vuông cạnh 50 cm. Hỏi nền căn phòng rộng bao nhiêu mét vuông?
- Diện tích một viên gạch là: 50 × 50 = 2 500 (cm²)
- Diện tích nền căn phòng là: 2 500 × 200 = 500 000 (cm²)
- Đổi: 500 000 cm² = 50 m² (vì 1 m² = 10 000 cm²).
- Đáp số: 50 m².
Ví dụ 6 – Phân số của diện tích
Một mảnh đất hình chữ nhật có chiều dài 90 m, chiều rộng 60 m. Người ta dùng 2/5 diện tích để trồng rau, phần còn lại trồng hoa. Tính diện tích trồng hoa.
- Diện tích mảnh đất là: 90 × 60 = 5 400 (m²)
- Diện tích trồng rau là: 5 400 × 2/5 = 2 160 (m²)
- Diện tích trồng hoa là: 5 400 − 2 160 = 3 240 (m²)
- Đáp số: 3 240 m².
Bài có lời văn chấm theo từng bước (câu lời giải, phép tính, đơn vị, đáp số), mỗi bước 0,25–0,5 điểm. Con làm đúng một nửa vẫn được điểm, nên đừng bỏ trống.
10 bài tự luyện (đáp án ở cuối)
Con làm ra giấy trong khoảng 25 phút. Bài 8, 9, 10 viết đủ lời giải như ví dụ ở trên.
- 7 m 4 cm = … m
- 6 tấn 35 kg = … tấn
- 3 m² 8 dm² = … m²
- 4,25 tấn = … tấn … kg
- 3 km² = … ha; 25 000 m² = … ha
- 5 ha 30 m² = … m²
- Điền dấu >, <, =: 4 m² 5 dm² … 4,5 m²
- Một khu rừng hình chữ nhật có chiều dài 2 km, chiều rộng 900 m. Hỏi diện tích khu rừng bằng bao nhiêu héc-ta?
- Một khu đất hình vuông có chu vi 2 400 m. Hỏi diện tích khu đất bằng bao nhiêu héc-ta?
- Một thửa ruộng hình chữ nhật có chiều dài 150 m, chiều rộng bằng 3/5 chiều dài. Cứ 100 m² thu được 70 kg thóc. Hỏi cả thửa ruộng thu được bao nhiêu tấn thóc?
Đáp án
| Bài | Cách làm gọn | Kết quả |
|---|---|---|
| 1 | 4 cm = 4/100 m = 0,04 m | 7,04 m |
| 2 | 35 kg = 35/1000 tấn = 0,035 tấn | 6,035 tấn |
| 3 | 8 dm² = 8/100 m² = 0,08 m² | 3,08 m² |
| 4 | 0,25 tấn = 0,25 × 1 000 = 250 kg | 4 tấn 250 kg |
| 5 | 3 × 100 = 300; 25 000 : 10 000 = 2,5 | 300 ha; 2,5 ha |
| 6 | 5 × 10 000 + 30 | 50 030 m² |
| 7 | 4 m² 5 dm² = 4,05 m², mà 4,05 < 4,5 | dấu < |
| 8 | 2 km = 2 000 m; 2 000 × 900 = 1 800 000 m² | 180 ha |
| 9 | Cạnh 2 400 : 4 = 600 m; 600 × 600 = 360 000 m² | 36 ha |
| 10 | Rộng 150 × 3/5 = 90 m; diện tích 150 × 90 = 13 500 m²; thóc 13 500 : 100 × 70 = 9 450 kg | 9,45 tấn |
Con sai bài 1–7 thì quay lại bảng đơn vị ở trên; sai bài 8–10 thì đọc lại ví dụ 1, 2 và mục lỗi hay sai bên dưới.
Lỗi hay sai và cách bố mẹ chữa
Đổi diện tích mà dời dấu phẩy 1 chữ số
Con viết 5 m² 9 dm² = 5,9 m². Đúng là 5,09 m², vì 1 m² = 100 dm², mỗi đơn vị diện tích ứng 2 chữ số. Bố mẹ cho con kẻ bảng đơn vị diện tích, mỗi ô chia đôi thành 2 chữ số, rồi điền số vào ô: 5 vào ô m², 09 vào ô dm².
Thiếu chữ số 0 sau dấu phẩy
Con viết 9 tấn 12 kg = 9,12 tấn. Đúng là 9,012 tấn, vì 1 tấn = 1 000 kg nên phần kg phải đủ 3 chữ số. Hỏi con: «Từ tấn xuống kg cách mấy bậc?» (tạ, yến, kg là 3 bậc), từ đó con biết sau dấu phẩy cần 3 chữ số.
Chưa đổi cùng đơn vị đã nhân
Khu đất dài 2 km, rộng 900 m mà con nhân 2 × 900. Nhắc con: trước khi tính, gạch chân đơn vị của từng số; khác đơn vị thì đổi trước.
Quên đổi ra đơn vị đề hỏi
Con tính ra 1 800 000 m² rồi dừng, trong khi đề hỏi héc-ta. Tập cho con đọc lại câu hỏi cuối bài trước khi viết đáp số.
Nhầm 1 ha = 1 000 m²
Nhắc con: héc-ta là hình vuông cạnh 100 m, nên 1 ha = 100 × 100 = 10 000 m². Thuộc thêm câu «1 km² = 100 ha».
Lấy chu vi làm tổng hai cạnh
Đề cho chu vi 160 m mà con lấy (160 + 20) : 2. Bố mẹ vẽ hình chữ nhật, tô một chiều dài và một chiều rộng, cho con thấy hai cạnh đó chỉ là nửa chu vi.
Trình bày thiếu
Bài lời văn thiếu câu lời giải hoặc thiếu đơn vị trong ngoặc là mất 0,25 điểm mỗi chỗ. Mỗi phép tính một dòng: câu lời giải, phép tính, đơn vị, cuối cùng là đáp số.
Cho con luyện tiếp ở đâu?
- Đề thi Toán lớp 5 giữa kì 1: đề ôn soạn theo ma trận của chính 11 đề trường ở trên, chấm điểm ngay, có lời giải, báo con yếu dạng nào để ôn lại. Nên làm ở ngày 7 của lịch ôn.
- Máy đổi đơn vị đo diện tích: xem bảng đơn vị đo diện tích, nhập số đo để máy đổi đơn vị, con tự kiểm tra kết quả bài đổi của mình.
Trong khóa Toán lớp 5, mỗi bài dưới đây là một lượt luyện ngắn, chấm ngay, có lời giải khi sai:
- Bài 8 sách: Ôn tập hình học và đo lường (đổi đơn vị lớp 4, góc, hình thoi).
- Bài 12 sách: Viết số đo dưới dạng số thập phân.
- Bài 15 sách: Ki-lô-mét vuông. Héc-ta.
- Bài 16 sách: Bảng đơn vị đo diện tích.
- Bài 17–18 sách: Luyện tập chung: đơn vị đo diện tích.
Phần số học của đề giữa kì 1 (phân số, số thập phân) xem thêm bài Cộng, trừ hai phân số khác mẫu số lớp 5: bài tập có lời giải.
Bố mẹ hay hỏi
Đề giữa kì 1 Toán lớp 5 phần hình học chiếm bao nhiêu điểm?
Trong 11 đề giữa kì 1 thật onthi.app đã đọc, phần hình học và đo lường chiếm từ 2 đến 5 điểm, thường khoảng 3 điểm trên 10. Phần lớn số điểm này là đổi đơn vị đo và bài toán diện tích hình chữ nhật trong thực tế; câu hình học thuần như đếm góc chỉ khoảng 0,5 điểm.
Giữa kì 1 lớp 5 có thi diện tích hình tam giác, hình thang không?
Thường là không. Theo sách Kết nối tri thức, hình tam giác và hình thang học sau giữa kì 1, và không đề nào trong 11 đề thật đã đọc có hai dạng này. Con nên ôn chu vi, diện tích hình chữ nhật, hình vuông và đổi đơn vị đo. Trường thi muộn có thể khác, bố mẹ nên hỏi cô giáo phạm vi ôn.
1 héc-ta bằng bao nhiêu mét vuông?
1 ha = 10 000 m², vì héc-ta là diện tích hình vuông cạnh 100 m (100 × 100 = 10 000). Ngoài ra 1 km² = 100 ha = 1 000 000 m². Muốn đổi m² ra ha thì chia cho 10 000, ví dụ 400 000 m² = 40 ha.
Vì sao 5 m² 9 dm² bằng 5,09 m² mà không phải 5,9 m²?
Vì 1 m² = 100 dm², nên 9 dm² = 9/100 m² = 0,09 m². Với đơn vị đo diện tích, mỗi đơn vị ứng với 2 chữ số, nên phần dm² phải viết đủ 2 chữ số sau dấu phẩy: 09. Viết 5,9 m² là đang đổi như độ dài (gấp 10 lần), sai.
Chỉ còn vài ngày nữa là thi, nên ôn phần nào trước?
Ưu tiên dạng có trong gần như mọi đề: viết số đo dưới dạng số thập phân và đổi km², ha, m² (mỗi tối 8–10 câu), sau đó là bài khu đất hình chữ nhật ra héc-ta. Hôm cuối cho con làm một đề giữa kì 1 bấm giờ 40 phút và chữa lại câu sai.
Đề soạn theo ma trận 11 đề trường thật, 40 phút, chấm ngay, có lời giải và chỉ ra dạng con còn yếu.
Mở ngay →