Đặt tính rồi tính: chia cho số có hai chữ số
Đặt tính phép chia cho số có hai chữ số theo SGK lớp 4, kèm mẹo ước lượng thương («che bớt chữ số cuối, nhẩm 17 : 6 ≈ 2, thử 2 × 64 = 128») ở từng lượt chia. Con tự làm, máy chấm thương và số dư.
1. Xem cô làm từng bước
Số thập phân gõ dấu phẩy: 37,52. Con gõ Enter cũng được.
2. Con tự làm, máy chấm
Con tự làm — máy chấm ngay
Máy ra đề theo mức đã chọn, con đặt tính ra nháp rồi gõ kết quả. Sai thì cô làm lại từng bước cho con xem, rồi con gõ lại đáp án đúng mới sang câu khác.
Cách đặt tính rồi tính chia cho số có hai chữ số theo sách giáo khoa
- Đặt tính như chia cho số có một chữ số: số chia bên phải, thương viết dưới số chia.
- Lấy hai (hoặc ba) chữ số đầu của số bị chia sao cho đủ lớn hơn số chia. Ước lượng thương bằng cách che bớt chữ số hàng đơn vị của cả hai số rồi nhẩm: 179 : 64 → nghĩ 17 : 6 ≈ 2.
- Thử: 2 × 64 = 128 ≤ 179, được. Nếu tích lớn hơn số bị chia thì giảm thương xuống 1; nếu số dư còn lớn hơn hoặc bằng số chia thì tăng thương lên 1.
- Viết thương, nhân ngược, trừ, hạ chữ số tiếp theo và lặp lại cho đến hết.
Ví dụ tính sẵn đủ bước
- 67 chia 21 được 3, viết 3 (Ước lượng: che bớt 1 chữ số cuối của cả hai số, nhẩm 6 : 2 ≈ 3. Thử 3 × 21 = 63 ≤ 67 ✓)
- 3 nhân 21 bằng 63
- 67 trừ 63 bằng 4
- Hạ 2, được 42
- 42 chia 21 được 2, viết 2 (Ước lượng: che bớt 1 chữ số cuối của cả hai số, nhẩm 4 : 2 ≈ 2. Thử 2 × 21 = 42 ≤ 42 ✓)
- 2 nhân 21 bằng 42
- 42 trừ 42 bằng 0
- Vậy 672 : 21 = 32. Thử lại: 32 × 21 = 672 ✓
- 81 chia 64 được 1, viết 1 (Ước lượng: che bớt 1 chữ số cuối của cả hai số, nhẩm 8 : 6 ≈ 1. Thử 1 × 64 = 64 ≤ 81 ✓)
- 1 nhân 64 bằng 64
- 81 trừ 64 bằng 17
- Hạ 9, được 179
- 179 chia 64 được 2, viết 2 (Ước lượng: che bớt 1 chữ số cuối của cả hai số, nhẩm 17 : 6 ≈ 2. Thử 2 × 64 = 128 ≤ 179 ✓)
- 2 nhân 64 bằng 128
- 179 trừ 128 bằng 51
- Hạ 2, được 512
- 512 chia 64 được 8, viết 8 (Ước lượng: che bớt 1 chữ số cuối của cả hai số, nhẩm 51 : 6 ≈ 8. Thử 8 × 64 = 512 ≤ 512 ✓)
- 8 nhân 64 bằng 512
- 512 trừ 512 bằng 0
- Vậy 8192 : 64 = 128. Thử lại: 128 × 64 = 8192 ✓
- 75 chia 25 được 3, viết 3 (Ước lượng: che bớt 1 chữ số cuối của cả hai số, nhẩm 7 : 2 ≈ 3. Thử 3 × 25 = 75 ≤ 75 ✓)
- 3 nhân 25 bằng 75
- 75 trừ 75 bằng 0
- Hạ 2, được 2
- 2 bé hơn 25 nên 2 chia 25 được 0, viết 0 vào thương
- Hạ 5, được 25
- 25 chia 25 được 1, viết 1 (Ước lượng: che bớt 1 chữ số cuối của cả hai số, nhẩm 2 : 2 ≈ 1. Thử 1 × 25 = 25 ≤ 25 ✓)
- 1 nhân 25 bằng 25
- 25 trừ 25 bằng 0
- Vậy 7525 : 25 = 301. Thử lại: 301 × 25 = 7525 ✓
Bẫy hay sai trong đề kiểm tra
- Ước lượng thương quá lớn rồi không giảm: 301 : 52 nhẩm 30 : 5 = 6 nhưng 6 × 52 = 312 > 301, phải lấy 5.
- Số dư lớn hơn số chia mà không nâng thương lên.
- Quên viết 0 vào thương khi hạ xuống mà số vừa hạ bé hơn số chia.
Câu hỏi thường gặp về chia cho số có hai chữ số
Ước lượng thương là gì và làm thế nào?
Là đoán chữ số của thương trước khi nhân thử. SGK lớp 4 dạy làm tròn số chia: 67 : 21 nghĩ «67 : 20 ≈ 3», thử 21 × 3 = 63, được. Cách nhanh trên giấy là che bớt chữ số cuối của cả hai số rồi nhẩm bảng chia. Máy trên trang hiện mẹo này ở từng lượt chia, kể cả khi phải giảm hay tăng thương.
Vì sao chia cho số có hai chữ số khó hơn hẳn?
Vì không tra được bảng chia, con phải ước lượng rồi nhân thử, sai thì sửa. Đây là chỗ nhiều bé lớp 4 mất điểm trong đề kiểm tra. Cách luyện tốt nhất là làm nhiều phép với số chia khác nhau (21, 47, 68, 93…) để quen với việc thử và điều chỉnh.
Chia cho số có hai chữ số học ở lớp mấy?
Học kì 1 lớp 4, sách Kết nối tri thức, sau bài chia cho số có một chữ số. Lớp 5 ôn lại và dùng khi chia số thập phân.
Thử lại kết quả thế nào?
Thương × số chia + số dư = số bị chia. Máy in sẵn dòng thử lại ở bước cuối để con quen thói quen kiểm tra.