Đặt tính rồi tính: nhân số thập phân
Đặt tính nhân số thập phân với số tự nhiên và nhân hai số thập phân theo SGK lớp 5: nhân như số tự nhiên rồi đếm chữ số ở phần thập phân của cả hai thừa số để đặt dấu phẩy. Máy làm từng bước, con tự làm rồi máy chấm.
1. Xem cô làm từng bước
Số thập phân gõ dấu phẩy: 37,52. Con gõ Enter cũng được.
2. Con tự làm, máy chấm
Con tự làm — máy chấm ngay
Máy ra đề theo mức đã chọn, con đặt tính ra nháp rồi gõ kết quả. Sai thì cô làm lại từng bước cho con xem, rồi con gõ lại đáp án đúng mới sang câu khác.
Cách đặt tính rồi tính nhân số thập phân theo sách giáo khoa
- Đặt tính và nhân như nhân các số tự nhiên (không để ý dấu phẩy).
- Đếm xem ở phần thập phân của cả hai thừa số có tất cả bao nhiêu chữ số.
- Dùng dấu phẩy tách ở tích ra bấy nhiêu chữ số kể từ phải sang trái. Nếu tích không đủ chữ số thì viết thêm 0 vào bên trái (0,3 × 0,2 = 0,06).
Ví dụ tính sẵn đủ bước
- 3 nhân 2 bằng 6, viết 6
- 3 nhân 1 bằng 3, viết 3
- Đếm chữ số ở phần thập phân của hai thừa số: 1,2 có 1 — tất cả 1 chữ số. Dùng dấu phẩy tách ở tích ra 1 chữ số kể từ phải sang trái: 3,6
- Vậy 1,2 × 3 = 3,6
- Chữ số hàng đơn vị của 4,8 là 8. 8 nhân 4 bằng 32, viết 2 nhớ 3
- 8 nhân 6 bằng 48, thêm 3 bằng 51, viết 51
- Chữ số hàng chục của 4,8 là 4. 4 nhân 4 bằng 16, viết 6 lùi sang trái 1 cột (thẳng hàng chục) nhớ 1
- 4 nhân 6 bằng 24, thêm 1 bằng 25, viết 25
- Cộng các tích riêng lại (thẳng cột như phép cộng)
- Hạ 2
- 1 cộng 6 bằng 7, viết 7
- 5 cộng 5 bằng 10, viết 0 nhớ 1
- 2 thêm 1 bằng 3, viết 3
- Đếm chữ số ở phần thập phân của hai thừa số: 6,4 có 1, 4,8 có 1 — tất cả 2 chữ số. Dùng dấu phẩy tách ở tích ra 2 chữ số kể từ phải sang trái: 30,72
- Vậy 6,4 × 4,8 = 30,72
- Chữ số hàng đơn vị của 0,2 là 2. 2 nhân 3 bằng 6, viết 6
- 2 nhân 0 bằng 0, viết
- Chữ số hàng chục của 0,2 là 0 nên tích riêng thứ hai bằng 0, không cần viết. Tích riêng tiếp theo lùi sang trái 2 cột.
- Đếm chữ số ở phần thập phân của hai thừa số: 0,3 có 1, 0,2 có 1 — tất cả 2 chữ số. Dùng dấu phẩy tách ở tích ra 2 chữ số kể từ phải sang trái: 0,06
- Vậy 0,3 × 0,2 = 0,06
Bẫy hay sai trong đề kiểm tra
- Đếm thiếu chữ số phần thập phân: 6,4 × 4,8 có tất cả 2 chữ số lẻ, không phải 1.
- Tích ngắn hơn số chữ số lẻ: 0,3 × 0,2 = 6 → phải viết 0,06 chứ không phải 0,6.
- Canh cột theo dấu phẩy như phép cộng — phép nhân canh phải như số tự nhiên.
Câu hỏi thường gặp về nhân số thập phân
Nhân số thập phân có cần thẳng cột dấu phẩy không?
Không. Khác với cộng trừ, phép nhân đặt tính canh phải như số tự nhiên, nhân xong mới đếm chữ số lẻ để đặt dấu phẩy. Đây là điểm bé hay lẫn giữa hai phép.
Vì sao 0,3 × 0,2 = 0,06 chứ không phải 0,6?
Vì hai thừa số có tất cả 2 chữ số ở phần thập phân, tích phải có 2 chữ số sau dấu phẩy. 3 × 2 = 6 chỉ có một chữ số nên phải thêm 0 vào bên trái: 0,06. Máy trên trang hiện rõ bước «thêm 0» này.
Nhân số thập phân với 10, 100, 1000 thì sao?
Chỉ cần chuyển dấu phẩy sang phải 1, 2, 3 chữ số — không cần đặt tính. Máy này dành cho các phép cần đặt tính; nhân nhẩm với 10, 100 có trong bài học lớp 5.