Đặt tính rồi tính: chia số thập phân
Đặt tính chia số thập phân theo SGK lớp 5: chia số thập phân cho số tự nhiên (viết dấu phẩy vào thương khi hạ chữ số phần thập phân), số tự nhiên chia số tự nhiên ra số thập phân (thêm 0 để chia tiếp) và chia cho số thập phân (dời dấu phẩy). Máy làm từng bước, con tự làm rồi máy chấm.
1. Xem cô làm từng bước
Số thập phân gõ dấu phẩy: 37,52. Con gõ Enter cũng được.
2. Con tự làm, máy chấm
Con tự làm — máy chấm ngay
Máy ra đề theo mức đã chọn, con đặt tính ra nháp rồi gõ kết quả. Sai thì cô làm lại từng bước cho con xem, rồi con gõ lại đáp án đúng mới sang câu khác.
Cách đặt tính rồi tính chia số thập phân theo sách giáo khoa
- Chia số thập phân cho số tự nhiên: chia phần nguyên như bình thường; khi hạ chữ số đầu tiên của phần thập phân thì viết dấu phẩy vào bên phải thương rồi chia tiếp.
- Số tự nhiên chia số tự nhiên còn dư: viết dấu phẩy vào thương, thêm 0 vào bên phải số dư rồi chia tiếp (3 : 4 = 0,75).
- Chia cho số thập phân: đếm số chữ số ở phần thập phân của số chia, dời dấu phẩy ở số bị chia sang phải bấy nhiêu chữ số, bỏ dấu phẩy ở số chia, rồi chia như trên (82,16 : 5,2 = 821,6 : 52).
Ví dụ tính sẵn đủ bước
- 37 chia 4 được 9, viết 9
- 9 nhân 4 bằng 36
- 37 trừ 36 bằng 1
- Hạ 5 — chữ số đầu tiên của phần thập phân — nên viết dấu phẩy vào bên phải thương, được 15
- 15 chia 4 được 3, viết 3
- 3 nhân 4 bằng 12
- 15 trừ 12 bằng 3
- Hạ 2, được 32
- 32 chia 4 được 8, viết 8
- 8 nhân 4 bằng 32
- 32 trừ 32 bằng 0
- Vậy 37,52 : 4 = 9,38
- Phần nguyên 3 bé hơn 4 nên viết 0 vào thương rồi viết dấu phẩy, sau đó thêm 0 vào bên phải số bị chia để chia tiếp.
- Còn dư 3, thêm 0 vào bên phải 3, được 30
- 30 chia 4 được 7, viết 7
- 7 nhân 4 bằng 28
- 30 trừ 28 bằng 2
- Còn dư 2, thêm 0 vào bên phải 2, được 20
- 20 chia 4 được 5, viết 5
- 5 nhân 4 bằng 20
- 20 trừ 20 bằng 0
- Vậy 3 : 4 = 0,75
- Số chia 5,2 có 1 chữ số ở phần thập phân → chuyển dấu phẩy ở số bị chia sang phải 1 chữ số (82,16 thành 821,6) và bỏ dấu phẩy ở số chia (5,2 thành 52). Ta chia 821,6 : 52.
- 82 chia 52 được 1, viết 1 (Ước lượng: che bớt 1 chữ số cuối của cả hai số, nhẩm 8 : 5 ≈ 1. Thử 1 × 52 = 52 ≤ 82 ✓)
- 1 nhân 52 bằng 52
- 82 trừ 52 bằng 30
- Hạ 1, được 301
- 301 chia 52 được 5, viết 5 (Ước lượng: che bớt 1 chữ số cuối của cả hai số, nhẩm 30 : 5 ≈ 6. Thử 6 × 52 = 312 > 301 → giảm xuống 5)
- 5 nhân 52 bằng 260
- 301 trừ 260 bằng 41
- Hạ 6 — chữ số đầu tiên của phần thập phân — nên viết dấu phẩy vào bên phải thương, được 416
- 416 chia 52 được 8, viết 8 (Ước lượng: che bớt 1 chữ số cuối của cả hai số, nhẩm 41 : 5 ≈ 8. Thử 8 × 52 = 416 ≤ 416 ✓)
- 8 nhân 52 bằng 416
- 416 trừ 416 bằng 0
- Vậy 82,16 : 5,2 = 15,8
Bẫy hay sai trong đề kiểm tra
- Quên viết dấu phẩy vào thương đúng lúc hạ chữ số phần thập phân đầu tiên.
- Chia cho số thập phân mà chỉ bỏ dấu phẩy ở số chia, không dời dấu phẩy ở số bị chia.
- Phần nguyên bé hơn số chia (3,6 : 4) mà quên viết 0 và dấu phẩy vào thương trước.
Câu hỏi thường gặp về chia số thập phân
Khi nào thì viết dấu phẩy vào thương?
Đúng lúc hạ chữ số đầu tiên của phần thập phân xuống. Máy trên trang ghi rõ «Hạ 5 — chữ số đầu tiên của phần thập phân — nên viết dấu phẩy vào bên phải thương» ở bước đó.
Vì sao chia cho số thập phân lại dời dấu phẩy?
Vì nhân cả số bị chia và số chia với 10, 100 thì thương không đổi (7,2 : 0,9 = 72 : 9 = 8). Dời dấu phẩy chính là nhân cả hai với cùng một số để số chia thành số tự nhiên, rồi chia như đã học.
Chia mãi không hết thì sao?
Chương trình lớp 5 thường cho phép dừng ở 2-3 chữ số thập phân và ghi số dư, hoặc đề yêu cầu làm tròn. Máy này chia đến 3 chữ số ở phần thập phân rồi dừng và ghi rõ số dư.
Máy có chấm phép chia cho số thập phân không?
Có. Máy sinh đề theo ba mức: chia cho số tự nhiên, số tự nhiên chia nhau ra số thập phân, và chia cho số thập phân. Con gõ thương, máy chấm ngay và hiện cách làm từng bước nếu sai.