Cách học thuộc bảng cửu chương nhanh cho học sinh lớp 2 và lớp 3
Bài này gom đúng những thứ dùng được ngay tối nay: con học bảng cửu chương ở lớp mấy, nên học bảng nào trước, bảy mẹo nhớ có ví dụ phép thật, lịch luyện 10–15 phút mỗi ngày, và cách nhận ra con đã thuộc thật hay mới chỉ đọc vẹt được cả bảng.
Lớp mấy học bảng cửu chương?
Theo chương trình, lớp 2 học bảng nhân 2 và 5 ở học kì 2, cùng bảng chia 2 và chia 5; lớp 3 học bảng 3, 4, 6, 7, 8, 9 ở học kì 1. Bảng 10 không là bài riêng: con dùng nó như quy tắc thêm số 0 và làm mốc cho bảng 9 và bảng 5.
Bảng nhân và bảng chia của cùng một số luôn được dạy liền nhau, vì chia là phép ngược của nhân. Con nhớ 6 × 8 = 48 thì đã có sẵn 48 : 6 = 8 — không phải học hai lần.
Thứ tự học theo chương trình: 2, 5, rồi 3, 4, 6, 7, 8, 9
Chương trình không dạy theo số tăng dần: lớp 2 học bảng 2 rồi bảng 5; lớp 3 học 3, 4, 6, 7, 8, 9. Ở nhà cứ đi đúng thứ tự này, vì mỗi bảng sau mượn được phép của bảng trước nhờ đổi chỗ thừa số.
Hai bảng đầu (2 và 5) có quy luật nhìn thấy bằng mắt nên con qua rất nhanh và có cảm giác «mình làm được». Bảng 3 có 6 phép mới, bảng 4 có 5. Bảng 6 là bảng 3 gấp đôi, bảng 8 là bảng 4 gấp đôi, bảng 9 có mẹo bàn tay.
Càng về sau càng ít phép mới: bảng 6 còn 4, bảng 7 còn 3, bảng 8 còn 2, bảng 9 chỉ còn 1. Bảng 7 tuy ít quy luật nhưng 7 × 3 chính là 3 × 7, 7 × 6 chính là 6 × 7, nên chỉ phải nhớ 7 × 7, 7 × 8, 7 × 9. Đây là lý do «bảng khó nhất» lại thường là bảng con qua nhanh nhất, nếu học đúng thứ tự trong chương trình.
6 bước học một bảng trên máy học của trang
- Bước 1. Nhìn: hiểu «7 × 4» là 7 được lấy 4 lần, nhìn trên mảng chấm.
- Bước 2. Lập bảng: đếm thêm từng nhịp để ra cả bảng, từ 1 lần đến 10 lần.
- Bước 3. Mượn và suy ra: tìm phép đã biết nhờ đổi chỗ thừa số, rồi suy ra số ít phép mới thật.
- Bước 4. Nhớ nhanh: gõ đáp số các câu lẻ, xen phép đã biết với phép mới.
- Bước 5. Chia và tìm thừa số: đọc ngược bảng nhân thành phép chia và phép tìm thừa số.
- Bước 6. Ôn giãn cách: giữ phép đã thuộc bằng nhắc lại thưa dần, và có lượt thử tài 60 giây tự chọn.
Bảy mẹo học thuộc bảng cửu chương (có ví dụ)
1. Dùng tính đổi chỗ để bớt một nửa việc phải nhớ
7 × 3 và 3 × 7 cùng bằng 21, nên chín bảng tuy có 90 phép nhưng số phép thật sự phải nhớ chỉ khoảng một nửa. Mỗi khi con học một phép mới, hãy đọc luôn phép đổi chỗ của nó: «sáu nhân tám bằng bốn tám, tám nhân sáu cũng bằng bốn tám».
2. Neo vào bảng 10 rồi cộng trừ một lần
Bảng 10 dễ nhất nên lấy nó làm mốc. Quên 9 × 7 thì lấy 10 × 7 = 70 rồi bớt đi 7, còn 63. Quên 5 × 8 thì lấy 10 × 8 = 80 rồi chia đôi, còn 40. Mẹo này cứu được rất nhiều phép ở bảng 9 và bảng 5.
3. Gấp đôi dây chuyền: 2 → 4 → 8 và 3 → 6
Bảng 4 là bảng 2 gấp đôi, bảng 8 là bảng 4 gấp đôi, bảng 6 là bảng 3 gấp đôi. Con nhớ 2 × 6 = 12 thì có ngay 4 × 6 = 24 và 8 × 6 = 48. Nhờ vậy học bảng 4 và bảng 8 nhẹ hơn nhiều so với học riêng từng bảng.
4. Mẹo bàn tay cho bảng 9
Xoè mười ngón tay, muốn tính 9 × 4 thì gập ngón thứ tư xuống: bên trái còn 3 ngón (hàng chục), bên phải còn 6 ngón (hàng đơn vị), ra 36. Kiểm lại bằng một quy luật khác: hai chữ số của kết quả luôn cộng lại bằng 9.
5. Đọc thành vè đúng bốn phép hay sai nhất
Phần lớn trẻ chỉ kẹt ở vài phép chứ không phải cả bảng, và bốn phép hay sai nhất là 6 × 7 = 42, 7 × 8 = 56, 8 × 8 = 64, 7 × 7 = 49. Cho con đọc to bốn câu này mỗi ngày một lần, kiểu vè: «bảy tám năm sáu», «tám tám sáu tư».
6. Gắn phép nhân vào đồ vật trong nhà
Mặt đồng hồ là bảng 5 có sẵn: kim phút chỉ số 7 là 35 phút, đúng bằng 5 × 7. Vỉ trứng 6 quả một hàng, chiếc xe 4 bánh, đôi dép 2 chiếc — hỏi con «bốn xe thì bao nhiêu bánh» lúc đi đường hiệu quả hơn ngồi bàn đọc vẹt.
7. Hỏi ngược để học luôn bảng chia
Khi con đã nhớ 7 × 8 = 56 thì hỏi tiếp «56 chia 7 bằng mấy?». Con sẽ tự nghĩ «7 nhân mấy thì bằng 56». Đây đúng là cách tìm thương mà cô dạy, và cũng là nền của dạng tìm thừa số chưa biết ở lớp 3.
Lịch 10–15 phút mỗi ngày
Học thuộc bảng nhân là việc của trí nhớ dài hạn, mà trí nhớ dài hạn ăn của nhắc lại thưa đều chứ không ăn của một buổi cày. Mười lăm phút mỗi ngày trong hai tuần hơn hẳn ba tiếng một buổi chủ nhật rồi bỏ cả tuần sau.
- · 3 phút đọc to bảng đang học, chỉ tay theo từng dòng.
- · 2 lượt 60 giây ở sân luyện, hỏi trộn thứ tự và bấm giờ từng phép.
- · 5 phút hỏi miệng lúc đi đường, lúc dọn cơm — hỏi lẻ, không hỏi theo thứ tự bảng.
- · Cuối tuần làm một lượt trộn tất cả các bảng đã học để xem bảng cũ có rơi rụng không.
Dấu hiệu con đã thuộc thật: đúng dưới 3 giây
Trả lời đúng chưa chắc là thuộc. Rất nhiều bé nói đúng 6 × 4 = 24 nhưng mất 6-7 giây, vì trong đầu con đang cộng 6 + 6 + 6 + 6. Đến lúc làm toán có lời văn hay chia nhiều bước, phần trí nhớ ấy hết chỗ, con làm chậm và sai — không phải vì không hiểu mà vì bảng nhân chưa thành phản xạ.
Ba dấu hiệu dễ nhận ở nhà:
- · Hỏi lẻ giữa chừng («bảy nhân sáu?») con bật ra đáp án dưới 3 giây, không lẩm nhẩm lại từ đầu bảng.
- · Hỏi ngược («42 chia 6?») con vẫn trả lời nhanh — thuộc thật thì hai chiều đều thông.
- · Hỏi vào hôm sau, hôm sau nữa vẫn đúng. Thuộc trong một buổi rồi hôm sau quên là trí nhớ ngắn hạn.
Sân luyện trên trang này lấy đúng mốc 3 giây làm chuẩn và chỉ tính «đã thuộc» khi con trả lời đúng dưới 3 giây hai lần liên tiếp, nên lưới tiến độ cho thấy chính xác con còn kẹt phép nào.
Khi nào dùng máy 60 giây, khi nào cho con chơi
Máy 60 giây dùng khi con đang học một bảng mới hoặc đang chữa mấy phép hay sai: máy hỏi trộn thứ tự, bấm giờ từng phép, sai thì hiện đáp án đúng và bắt gõ lại, ít câu sau hỏi lại chính phép ấy. Đây là lúc cần đo, không cần vui.
Trò chơi dùng sau khi con đã hạ được boss của một bảng, hoặc để ôn lại bảng cũ cho khỏi quên — chơi lâu, không bấm giờ, và là phần thưởng cuối buổi. Đừng dùng trò chơi để dạy bảng mới: lúc đó con cần nhìn rõ quy luật và cần biết mình sai phép nào.
Câu hỏi thường gặp
Lớp mấy học bảng cửu chương?
Lớp 2 học bảng nhân 2 và bảng nhân 5 ở học kì 2 (khoảng tuần 19–22), cùng bảng chia 2 và chia 5. Lớp 3 học bảng 3, 4, 6, 7, 8, 9 ở học kì 1. Bảng 10 không là bài riêng. Trước khi học bảng nhân, ở lớp 2 con đã làm quen với phép nhân như cách viết gọn của phép cộng nhiều số hạng bằng nhau.
Lớp 2 học bảng nhân nào?
Chỉ bảng nhân 2 và bảng nhân 5, kèm bảng chia 2 và chia 5. Học ở học kì 2, khoảng tuần 19–22 (tháng 1–2).
Lớp 2 đã học bảng 4 chưa?
Chưa. Bảng 3 và bảng 4 học ở lớp 3, học kì 1. Nếu con lớp 2 muốn học trước, nên chờ con thuộc chắc bảng 2, vì bảng 4 là bảng 2 gấp đôi.
Lớp 3 học bảng cửu chương lúc nào?
Ở học kì 1, khoảng tuần 2–13: bảng 3, 4, 6, 7, 8, 9, cả nhân và chia.
Lớp 4 còn học bảng cửu chương không?
Lớp 4 không có bài dạy bảng cửu chương mới. Nhưng nhân, chia số lớn ở lớp 4 dùng bảng 2–9 liên tục. Con chưa thuộc thì nên ôn 5–10 phút mỗi ngày trong hè lớp 3.
Nên học bảng nào trước?
Theo chương trình: 2, 5 trước, rồi 3, 4, 6, 7, 8, 9. Thứ tự này có lợi: nhờ đổi chỗ thừa số, mỗi bảng sau có ít phép mới hơn. Bảng 3 có 6 phép mới, bảng 9 chỉ còn 1.
Bao lâu thì thuộc bảng cửu chương?
Lớp 3 cần nhớ khoảng 21 phép mới. Luyện 8–10 phút mỗi ngày, khoảng 4 phép mới một buổi, thường mất 2–3 tuần kể cả ôn. Coi là thuộc khi con trả lời nhanh và đúng ở 2 ngày khác nhau.
Con đọc thuộc lòng cả bảng mà làm bài vẫn chậm, vì sao?
Vì con đang đọc lại cả bảng từ đầu để tìm một phép. Hỏi lẻ «bảy nhân sáu» mà con phải lẩm nhẩm từ «bảy nhân một» thì đó chưa phải là thuộc. Cách chữa là hỏi trộn thứ tự và bấm giờ: đúng dưới 3 giây mới tính, chậm hơn thì phép đó quay lại hỏi tiếp.
Có nên cho con chơi trò chơi để học bảng cửu chương không?
Có, nhưng đúng lúc. Trò chơi hợp với việc ÔN lại bảng con đã thuộc để khỏi quên, và hợp làm phần thưởng sau một buổi luyện. Còn khi học bảng MỚI thì nên dùng bảng viết đủ phép cộng với luyện bấm giờ, vì lúc đó con cần nhìn rõ quy luật và cần máy chỉ ra phép nào còn sai — thứ mà trò chơi không làm được.
Mẹo nhớ riêng cho từng bảng
Mỗi trang có bảng viết đủ phép, ảnh tải về, mẹo nhớ riêng và sân luyện khoá đúng bảng đó.