Cách học thuộc bảng cửu chương nhanh cho học sinh lớp 2 và lớp 3
Bài này gom đúng những thứ dùng được ngay tối nay: con học bảng cửu chương ở lớp mấy, nên học bảng nào trước, bảy mẹo nhớ có ví dụ phép thật, lịch luyện 10–15 phút mỗi ngày, và cách nhận ra con đã thuộc thật hay mới chỉ đọc vẹt được cả bảng.
Lớp mấy học bảng cửu chương?
Theo sách Kết nối tri thức, lớp 2 học bảng nhân 2, 5, 10 và các bảng chia tương ứng; lớp 3 học tiếp bảng 3, 4, 6, 7, 8, 9. Nói gọn: con bắt đầu làm quen bảng cửu chương từ học kì 2 lớp 2 và học trọn chín bảng trong năm lớp 3.
Bảng nhân và bảng chia của cùng một số luôn được dạy liền nhau, vì chia là phép ngược của nhân. Con nhớ 6 × 8 = 48 thì đã có sẵn 48 : 6 = 8 — không phải học hai lần.
Thứ tự học hợp lý: dễ trước, bảng 7 sau cùng
Sách in bảng theo số tăng dần, nhưng khi luyện ở nhà nên đi theo độ khó thật. Thứ tự dưới đây cũng chính là thứ tự chín đảo trong hành trình cửu chương của trang này:
Ba bảng đầu (2, 5, 10) có quy luật nhìn thấy bằng mắt nên con qua rất nhanh và có cảm giác «mình làm được». Bảng 3 và 4 mượn lại được từ bảng 2. Bảng 6 là bảng 3 gấp đôi, bảng 8 là bảng 4 gấp đôi, bảng 9 có mẹo bàn tay.
Bảng 7 để cuối cùng vì đó là bảng ít quy luật nhất — nhưng học sau thì phần lớn phép của nó đã gặp ở bảng khác rồi (7 × 3 chính là 3 × 7, 7 × 6 chính là 6 × 7), nên thực ra chỉ còn vài phép mới. Đây là lý do «bảng khó nhất» lại thường là bảng con qua nhanh nhất, nếu học đúng thứ tự.
Bảy mẹo học thuộc bảng cửu chương (có ví dụ)
1. Dùng tính đổi chỗ để bớt một nửa việc phải nhớ
7 × 3 và 3 × 7 cùng bằng 21, nên chín bảng tuy có 90 phép nhưng số phép thật sự phải nhớ chỉ khoảng một nửa. Mỗi khi con học một phép mới, hãy đọc luôn phép đổi chỗ của nó: «sáu nhân tám bằng bốn tám, tám nhân sáu cũng bằng bốn tám».
2. Neo vào bảng 10 rồi cộng trừ một lần
Bảng 10 dễ nhất nên lấy nó làm mốc. Quên 9 × 7 thì lấy 10 × 7 = 70 rồi bớt đi 7, còn 63. Quên 5 × 8 thì lấy 10 × 8 = 80 rồi chia đôi, còn 40. Mẹo này cứu được rất nhiều phép ở bảng 9 và bảng 5.
3. Gấp đôi dây chuyền: 2 → 4 → 8 và 3 → 6
Bảng 4 là bảng 2 gấp đôi, bảng 8 là bảng 4 gấp đôi, bảng 6 là bảng 3 gấp đôi. Con nhớ 2 × 6 = 12 thì có ngay 4 × 6 = 24 và 8 × 6 = 48. Nhờ vậy học bảng 4 và bảng 8 nhẹ hơn nhiều so với học riêng từng bảng.
4. Mẹo bàn tay cho bảng 9
Xoè mười ngón tay, muốn tính 9 × 4 thì gập ngón thứ tư xuống: bên trái còn 3 ngón (hàng chục), bên phải còn 6 ngón (hàng đơn vị), ra 36. Kiểm lại bằng một quy luật khác: hai chữ số của kết quả luôn cộng lại bằng 9.
5. Đọc thành vè đúng bốn phép hay sai nhất
Phần lớn trẻ chỉ kẹt ở vài phép chứ không phải cả bảng, và bốn phép hay sai nhất là 6 × 7 = 42, 7 × 8 = 56, 8 × 8 = 64, 7 × 7 = 49. Cho con đọc to bốn câu này mỗi ngày một lần, kiểu vè: «bảy tám năm sáu», «tám tám sáu tư».
6. Gắn phép nhân vào đồ vật trong nhà
Mặt đồng hồ là bảng 5 có sẵn: kim phút chỉ số 7 là 35 phút, đúng bằng 5 × 7. Vỉ trứng 6 quả một hàng, chiếc xe 4 bánh, đôi dép 2 chiếc — hỏi con «bốn xe thì bao nhiêu bánh» lúc đi đường hiệu quả hơn ngồi bàn đọc vẹt.
7. Hỏi ngược để học luôn bảng chia
Khi con đã nhớ 7 × 8 = 56 thì hỏi tiếp «56 chia 7 bằng mấy?». Con sẽ tự nghĩ «7 nhân mấy thì bằng 56». Đây đúng là cách tìm thương mà cô dạy, và cũng là nền của dạng tìm thừa số chưa biết ở lớp 3.
Lịch 10–15 phút mỗi ngày
Học thuộc bảng nhân là việc của trí nhớ dài hạn, mà trí nhớ dài hạn ăn của nhắc lại thưa đều chứ không ăn của một buổi cày. Mười lăm phút mỗi ngày trong hai tuần hơn hẳn ba tiếng một buổi chủ nhật rồi bỏ cả tuần sau.
- · 3 phút đọc to bảng đang học, chỉ tay theo từng dòng.
- · 2 lượt 60 giây ở sân luyện, hỏi trộn thứ tự và bấm giờ từng phép.
- · 5 phút hỏi miệng lúc đi đường, lúc dọn cơm — hỏi lẻ, không hỏi theo thứ tự bảng.
- · Cuối tuần làm một lượt trộn tất cả các bảng đã học để xem bảng cũ có rơi rụng không.
Dấu hiệu con đã thuộc thật: đúng dưới 3 giây
Trả lời đúng chưa chắc là thuộc. Rất nhiều bé nói đúng 6 × 4 = 24 nhưng mất 6-7 giây, vì trong đầu con đang cộng 6 + 6 + 6 + 6. Đến lúc làm toán có lời văn hay chia nhiều bước, phần trí nhớ ấy hết chỗ, con làm chậm và sai — không phải vì không hiểu mà vì bảng nhân chưa thành phản xạ.
Ba dấu hiệu dễ nhận ở nhà:
- · Hỏi lẻ giữa chừng («bảy nhân sáu?») con bật ra đáp án dưới 3 giây, không lẩm nhẩm lại từ đầu bảng.
- · Hỏi ngược («42 chia 6?») con vẫn trả lời nhanh — thuộc thật thì hai chiều đều thông.
- · Hỏi vào hôm sau, hôm sau nữa vẫn đúng. Thuộc trong một buổi rồi hôm sau quên là trí nhớ ngắn hạn.
Sân luyện trên trang này lấy đúng mốc 3 giây làm chuẩn và chỉ tính «đã thuộc» khi con trả lời đúng dưới 3 giây hai lần liên tiếp, nên lưới tiến độ cho thấy chính xác con còn kẹt phép nào.
Khi nào dùng máy 60 giây, khi nào cho con chơi
Máy 60 giây dùng khi con đang học một bảng mới hoặc đang chữa mấy phép hay sai: máy hỏi trộn thứ tự, bấm giờ từng phép, sai thì hiện đáp án đúng và bắt gõ lại, ít câu sau hỏi lại chính phép ấy. Đây là lúc cần đo, không cần vui.
Trò chơi dùng sau khi con đã hạ được boss của một bảng, hoặc để ôn lại bảng cũ cho khỏi quên — chơi lâu, không bấm giờ, và là phần thưởng cuối buổi. Đừng dùng trò chơi để dạy bảng mới: lúc đó con cần nhìn rõ quy luật và cần biết mình sai phép nào.
Câu hỏi thường gặp
Lớp mấy học bảng cửu chương?
Lớp 2 học bảng nhân 2, bảng nhân 5 và bảng nhân 10 cùng các bảng chia tương ứng. Lớp 3 học tiếp bảng 3, 4, 6, 7, 8, 9. Đó là theo sách Kết nối tri thức — bộ sách phần lớn trường tiểu học đang dùng. Trước khi học bảng nhân, ở lớp 2 con đã làm quen với phép nhân như cách viết gọn của phép cộng nhiều số hạng bằng nhau.
Học thuộc bảng cửu chương trong bao lâu?
Không có con số chung cho mọi bé. Với cách luyện ngắn đều đặn (2-3 lượt 60 giây mỗi ngày), phần lớn bé thuộc chắc một bảng trong khoảng 3-5 ngày, và thuộc trọn chín bảng thì tính bằng vài tháng của cả năm học chứ không phải một tuần. Điều quan trọng hơn thời gian là con có được luyện đúng mấy phép đang kẹt hay không.
Nên cho con học bảng nào trước?
Bảng 2, bảng 5, bảng 10 trước vì quy luật nhìn thấy được ngay. Sau đó là bảng 3 và bảng 4, rồi bảng 6, bảng 8, bảng 9, và để bảng 7 sau cùng. Thứ tự này khác một chút so với thứ tự in trong sách, nhưng bám đúng nguyên tắc: bảng nào mượn được nhiều phép từ bảng đã học thì để sau.
Con đọc thuộc lòng cả bảng mà làm bài vẫn chậm, vì sao?
Vì con đang đọc lại cả bảng từ đầu để tìm một phép. Hỏi lẻ «bảy nhân sáu» mà con phải lẩm nhẩm từ «bảy nhân một» thì đó chưa phải là thuộc. Cách chữa là hỏi trộn thứ tự và bấm giờ: đúng dưới 3 giây mới tính, chậm hơn thì phép đó quay lại hỏi tiếp.
Có nên cho con chơi trò chơi để học bảng cửu chương không?
Có, nhưng đúng lúc. Trò chơi hợp với việc ÔN lại bảng con đã thuộc để khỏi quên, và hợp làm phần thưởng sau một buổi luyện. Còn khi học bảng MỚI thì nên dùng bảng viết đủ phép cộng với luyện bấm giờ, vì lúc đó con cần nhìn rõ quy luật và cần máy chỉ ra phép nào còn sai — thứ mà trò chơi không làm được.
Mẹo nhớ riêng cho từng bảng
Mỗi trang có bảng viết đủ phép, ảnh tải về, mẹo nhớ riêng và sân luyện khoá đúng bảng đó.